Is God zwart?

0
42

Rassensegregatie mag dan wel een spook zijn uit het Amerikaans verleden, dat zou je niet zeggen als je de gemiddelde misdienst binnenwandelt. Vaker dan niet zie je een volledig blank of een volledig zwart publiek. Dit is historisch zo gegroeid door de vroegere slavernij en discriminatie tegen zwarten. MagaZijn bezocht een kerk die tot op heden uit 94% Afro-Amerikaanse leden bestaat: de African Methodist Episcopal Church (AME).

De AME-kerk die we bezochten is gelegen in Bedford-Stuyvesant, Noord-Brooklyn, een buurt waar je voortdurend op zwarte kerken botst. Dit is weinig verbazingwekkend, want volgens een census in 2010 is 70% van de bevolking er zwart. Daarbij zijn Afro-Amerikanen ook grote kerkgangers. 83% van hen is “absoluut zeker” dat er een God bestaat (tegenover 61% van alle Amerikanen), 79% zegt dat religie heel belangrijk is in hun leven (tegenover 56% heel Amerika) en 53% van Afro-Amerikanen gaat wekelijks naar de kerk (tegenover 39% van de totale bevolking).

Deze religiositeit spatte ervan af tijdens de misdienst die MagaZijn bijwoonde. De charismatische Marvin Dewitt Hooks, die naast zijn job als dominee onderzoek doet aan de Princeton Theological Seminary, gaf een gepassioneerde preek over Abraham die bereid was zijn zoon te offeren aan God. Het klonk ons nogal radicaal in de oren – vooral wanneer hij zei dat je ‘zelfs wanneer het pijn doet aan God moet gehoorzamen’  – maar na een tijd werd het duidelijk waar Hooks op aanstuurde. ‘Iedereen heeft altijd maar verwachtingen van God,’ predikte hij, ‘maar wat als God iets van jou wil?”’Dit is typisch aan de methodistische leer. Methodisten zijn niet zozeer bezig met de zaken die God te bieden heeft aan de mens, maar eerder met de houding van de mens tegenover God. De nadruk ligt op het streven naar morele en geestelijke volmaaktheid.

Ook al kon de inhoud van de rede ons niet volledig bekoren, de ambiance in de kerk zat helemaal snor. De kerkgangers – onder wie veel oudere vrouwen – zorgden voor een aanstekelijke festivalsfeer door regelmatig te applaudisseren en aanmoedigingen te roepen zoals Yeah!, Amén en Hallelujah! De dominee speelde hierop in met leuzen als Com’on, give God some praise in the house! Het hoogtepunt in de ambiance was veruit het moment dat zijn rede in een heuse rap overging, ondersteund door een improviserend organist.

Dr Martin Hooks

Racistisch verleden

Tot in de jaren ‘1860 maakte slavernij deel uit van de Amerikaanse samenleving. Aanvankelijk waren er veel protestantse predikers die hier kritiek op uitten, maar met de opkomst van het evangelisch christendom veranderde dit. De nieuwe generatie predikers maakten handig gebruik van de situatie door de slaven massaal te bekeren en biraciale kerken te stichten. Zelfs de quakers, bekend om hun sociaal activisme, bleven stil tot in het midden van de 19de eeuw wanneer het nationaal debat over slavernij hoog oplaaide. Het mag dan ook niet verbazen dat in zulk klimaat zwarte gelovigen hun eigen kerken wouden stichten.

President Obama zei tijdens zijn lofrede voor de overleden Clementa Pinckney, senator van South Carolina: ‘De zwarte kerk is ons kloppend hart, de plek waar onze waardigheid als [Afro-Amerikaans] volk ongeschonden bleef.’

AME-kerk © Julie Putseys

Tijdens de burgeroorlog waren er zelfs kerken die zich achter het pro-slavernij kamp schaarden. De Southern Baptist Convention, bijvoorbeeld, momenteel de grootste congregatie in de VS. Het duurde tot 1995 vooraleer de kerk formeel afstand nam van dit standpunt en tot de zomer van dit jaar dat ze de confederale vlag – het symbool bij uitstek van het pro-slavernijkamp – besloot af te zweren. De mormonen hebben eveneens een racistisch verleden. Zo omschreven ze de zwarte huidskleur als ‘het teken van Kain’ en mochten zwarten geen priester worden tot 1978.

Blanken steeds minder praktiserend

Alleszins hebben de kerken zich herpakt. Nu doen de congregaties hun best om een divers publiek aan te trekken en sommige gaan nog verder. De Presbyteriaanse Kerk, bijvoorbeeld, heeft een orgaan gecreëerd – The Mission of Multicultural Congregational Support – dat multiculturele inclusie in leiderschapsposities probeert te versterken.

Vele Amerikaanse kerken hebben te maken met een dalend lidmaatschap. Wellicht zetten ze nu meer in op diversiteit omdat het een enorme boost zou geven als de 50% van de Amerikaanse bevolking die geen blanke huidskleur heeft ook naar hun missen zou komen. De zwarte kerken, daarentegen, hebben minder last van die dalende opkomst. Tijd voor de blanke predikers om eens bij hen ten rade te gaan?

Bekijk hier de ervaring van drie blanke Amerikanen die voor de eerste keer een Afro-Amerikaanse misviering bijwonen.

Tekst: Julie Putseys
Coverfoto © Elvert Barnes – Een man brandt een kaarsje tijdens een interreligieus gebed in Washington D.C.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here